WWW.ABSTRACT.DISLIB.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Abstracts, online materials
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 | 3 | 4 | 5 |   ...   | 8 |

«de vrijwillige slavernij Étienne de La Boétie Vertoog oVer de Vrijwillige SlaVernij vertaald door Charlotte Bauwens met een inleiding van dr. Jos ...»

-- [ Page 1 ] --

de vrijwillige slavernij

Étienne de La Boétie

Vertoog oVer

de Vrijwillige SlaVernij

vertaald door Charlotte Bauwens

met een inleiding van dr. Jos Verhulst en een

nawoord door dr. Frank van Dun

Democratie.Nu vzw 2007 | www.democratie.nu

Ontwerp cover en lay-out: Michaël Bauwens

Dit werk heeft een Creative Commons Attribution-NonCommercialNoDerivs 2.0 Licentie. Dit betekent dat u de teksten vrij mag gebruiken,

zolang u de bron en de auteur vermeldt, de tekst intact laat en er geen commercieel project van maakt. Om de volledige licentie te raadplegen, ga naar http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/2.0/be/ of stuur een brief naar Creative Commons, 171 Second Street, Suite 300, San Francisco, California, 94105, usa.

isbn 978 90 78758 02 0 D/2007/11.346/2 inhoud 7 Opstand!

25 Noot van de vertaler 27 De vrijwillige slavernij 75 De politieke filosofie van de rede opStand!

Inleiding door dr. Jos Verhulst H oe is het mogelijk, dat een machthebber of tiran langdurig in het zadel kan blijven? Étienne de La Boétie (1530–1563) schreef, nauwelijks 18 jaar oud, een klassieke tekst bij uitstek over dit vraagstuk. Zijn antwoord is nog altijd geldig.

La Boétie merkte op, dat er op de keper beschouwd niet eens geweld nodig is om een ongewenste heerser van de macht te verdrijven. Het volstaat om gewoon niet langer te gehoorzamen: ‘En tegen die ene dictator hoef je zelfs niet te vechten. Het enige wat je moet doen is weigeren hem te gehoorzamen.

Je hoeft hem niks af te nemen, gewoon niks geven is al voldoende.’ De heerser kan maar in het zadel blijven, zolang de meeste mensen dit niet minstens op passieve wijze accepteren, zo stelt La Boétie met verwondering vast. Een interessant voorbeeld is het lot dat de coupplegers tegen Gorbatsjov te beurt viel, in de nadagen van de Sovjet-Unie. Zij bevonden zich Jos Verhulst in het Kremlin, aan de commandoposten, en deelden in allerlei richtingen bevelen uit. Maar ze werden simpelweg niet gehoorzaamd, en hun rijk doofde uit als een kaars onder een snuiter. De machthebber stikt, wanneer hij niet voortdurend de zuurstof van de gehoorzaamheid krijgt toegevoerd.

De mens is van nature vrijheidslievend. Vrije mensen zullen niet spontaan kiezen voor onderwerping aan een of andere tiran.

De hamvraag luidt dus: waar komt die gehoorzaamheid vandaan? Het kan niet anders, of de onderworpenheid moet aangepraat zijn. De burgers gehoorzamen de tiran, omdat zij geloven dat ongehoorzaamheid onmogelijk of onwenselijk is. Er moet een discordantie bestaan tussen de objectieve belangen van de burgers, en de subjectieve kijk die ze hebben op deze belangen. Er dienen met andere woorden ideologische factoren in het spel te zijn.

Ideologie kan gedefinieerd worden als een stel van expliciet of impliciet gehuldigde doch onware opvattingen, die worden verspreid om een machtsstructuur in stand te houden.

La Boétie vermeldt drie elementen, die tezamen een uitputtende verklaring bieden voor het merkwaardige fenomeen van de aangeprate onderworpenheid. De derde factor is de meest fundamentele.

opstand!

Een eerste mechanisme functioneert op positieve wijze. Mensen die leven in een tiranniek regime, gaan al gauw geloven dat dit regime onmisbaar en onvermijdelijk is. Voer een verplichte jaarlijkse autocontrole in, en na een aantal jaren gaan vele mensen geloven dat zonder zo’n verplichte controle het verkeer tot een ravage vervalt. Voer een censuurwet in betreffende de holocaust, en na enkele jaren geloven de burgers dat zonder zo’n wet een debat over de jodenvervolging onmogelijk is. Leg schoolplicht op, en na enkele decennia gelooft bijna iedereen, dat schoolplicht onmisbaar is. Voer een parlementair regime in, waarbij de wetten verplicht gemaakt worden door partijverkozenen, herhaal voortdurend dat dit systeem ‘een democratie’ is, en na een tijd wordt dit op grote schaal geaccepteerd.

Het mechanisme dat hier speelt is de gewenning:

‘De eerste reden waarom mensen graag dienstbaar zijn, is omdat ze als onderworpene worden geboren en opgevoed.’ Een tweede mechanisme functioneert aanvullend op negatieve wijze, via verstrooiing. De burgers krijgen ersatz geestelijk voedsel aangeboden van de tiran, om hun geest bezig te houden en te vullen op een wijze, die voor de tiran ongevaarlijk is. Het is het principe van het brood en de spelen, die ‘waren

Jos Verhulst

in de oudheid lokaas voor dienstbaarheid, de prijs voor de verloren vrijheid en het gereedschap van een tiran.’ De tiran deelt douceurtjes uit, die hem geliefd en populair maken, en er voor zorgen dat een groot deel van het publiek zich met hem en niet met zijn critici gaat identificeren.

Maar deze twee instrumenten volstaan volgens La Boétie geenszins, om de tiran in het zadel te houden.

Er is een derde techniek, ‘de geheime kracht […] van de macht, wat de fundamenten zijn van een dictatuur en die ook in stand houdt.’ Deze derde machtstechniek bestaat uit de creatie, rondom de tiran, van een piramide van medeplichtigen die in afnemende mate objectief belang hebben bij de handhaving van de tirannie. La Boétie schetst dit als volgt: ‘Het zijn altijd vier of vijf mensen die een dictator aan de macht houden, vier of vijf mensen die een heel land onderdrukken. Vijf of zes mensen naar wie een dictator luistert. Die mensen zijn uit zichzelf naar die dictator toe gegaan of zijn door hem gevraagd om medeplichtig te zijn bij zijn wreedheden, pooier te spelen ter bevrediging van zijn wellust, en mee te profiteren van zijn roverijen. […] die zes hebben elk zeshonderd mensen onder hun leiding […] die hen corrumperen zoals zij de tiran hebben gecorrumpeerd. Die zeshonderd hebben er dan nog eens





opstand!

zesduizend onder zich die ze een of andere hoge functie geven. […] En talloze anderen volgen. Wie wil proberen dat netwerk te ontrafelen, zal merken dat niet zesduizend, maar honderdduizenden en uiteindelijk miljoenen mensen op die manier iets te maken hebben met de dictator. […] Kortom, door alle profijt en gunsten die men ontvangt van de tiran, blijkt altijd dat er bijna evenveel mensen zijn voor wie de dictatuur een voordeel is dan dat er mensen zijn die liever vrij zouden zijn.’ De bestendigheid van de tirannie berust dus op de creatie van een sociale laag van mensen, die op één of andere manier belang hebben (of menen te hebben) bij de bestendiging van de tirannie. Uiteindelijk is het bestaan van de individuele tiran niet meer belangrijk. Er ontstaat een hiërarchisch gestructureerd kartel van mensen, die voordeel putten uit de bestendiging van de bestaande toestand, en die in wezen leven op kosten van diegenen die ze ideologisch onder controle houden. Hiermee is ook de essentie van de moderne staat gekenschetst.

Verschillende mechanismen zijn werkzaam binnen deze piramide. La Boétie schetst een mechanisme dat we kunnen karakteriseren als de ‘selectie van de slechtsten’. Diegenen die het minst bezwaar maken tegen de tirannie, en het minst scrupules voelen

Jos Verhulst

om het spel mee te spelen, zullen zich selectief gaan nestelen binnen de machtspiramide: ‘Van zodra een koning zichzelf tot tiran uitroept, zal hij omringd worden door de slechten, door het uitschot van het rijk, door diegenen die branden van ambitie, door de hebzuchtigen, die hem steunen om in de buit te kunnen delen, en om in de schaduw van de grote tiran, als kleine tirannetjes te kunnen optreden.’ Maar bovendien haalt het systeem ook het slechtste uit de individuen naar boven. Ze moeten zich immers actief richten op de belangen van de tiran: ‘Want boeren en arbeiders worden dan wel uitgebuit, maar zodra ze gedaan hebben wat ze moeten doen, zijn ze er vanaf. Rond een dictator cirkelen echter hele zwermen mensen die hem opvrijen en die niet alleen moeten doen wat hij zegt, maar ook bedenken wat hij wil en vaak zelfs zijn gedachten moeten raden.’ Van diegenen die zich in de piramide rondom de tiran hebben genesteld, wordt niet enkel uiterlijke gehoorzaamheid verwacht, maar tevens innerlijke identificatie. Ze moeten de tiran niet enkel gehoorzamen, ze moeten hem respecteren.

La Boétie onderscheidt weliswaar drie soorten tirannen: ‘Er zijn drie soorten dictators. De eerste soort is gekozen door het volk, de tweede soort kwam met geweld aan de macht en de derde erfde die titel

opstand!

over.’ Maar wat hij zegt, geldt voor alle types. Ook de verkozen tiran wordt omringd door een hiërarchische sociale piramide.

De hedendaagse particratische tirannie wordt gekenmerkt door bepaalde elementen die door La Boétie niet worden vermeld, maar die als verdere ontwikkelingen en verfijningen van het tirannieke principe moeten worden beschouwd.

Vooreerst is de centrale individuele tiran zo goed als verdwenen; de moderne tirannie heeft veeleer een kartelkarakter. Weliswaar speelt de ‘…succession de race’ nog steeds een rol (zie bv. de zonen, dochters en secretaresses van…, die onze parlementen en regeringen bevolken), maar in wezen is het systeem een soort kartel, dat in een merkwaardige symbiose leeft met de samenleving: voortdurend worden individuen, die bereid zijn om het spel mee te spelen en hiertoe de nodige talenten bezitten, uit de samenleving gerecruteerd. Daardoor krijgt de tirannie voortdurend nieuw bloed en talent aangevoerd, wat voor haar voortbestaan essentieel is. Een modern particratisch systeem functioneert, precies doordat voortdurend nieuw bloed kan aangezogen worden, wezenlijk efficiënter dan een monarchisch systeem met rigide en erfelijke klassenscheiding.

Jos Verhulst

Specifiek voor het particratische regime is verder, dat voortdurend en systematisch geselecteerd wordt op de bekwaamheid, om ideologische controle en misleiding te realiseren. Dit geschiedt via het systeem van de verkiezingen, dat een handig mechanisme biedt om min of meer automatisch en zonder teveel interne conflicten diegenen uit te wieden, die minder talent hebben voor propaganda en misleiding.

De meest efficiënte ideologen kunnen dankzij de particratische verkiezing vlotter doorstromen naar de top van de tirannieke piramide, wat de stabiliteit van het systeem aanzienlijk verhoogt.

De moderne tirannie heeft nog een ander belangrijk kenmerk, dat haar onderscheidt van de tirannieen tot pakweg half de twintigste eeuw: de moderne tirannie ontwikkelt luchtwortels tot in het anonieme, supra-nationale niveau, dat zich volkomen aan het gezichtsveld en het bereik van het gemeen onttrekt.

De nationale tirannieën dragen sinds enkele decennia, via het sluiten van internationale verdragen en de overdracht van bevoegdheden, voortdurend nationale soevereiniteit over naar een reeks van bovennationale instanties. De toppolitici ziet men dan ook doorstromen naar dit bovennationaal machtsniveau, dat naar het publiek toe wordt voorgesteld als een soort morele autoriteit. Men leest in de pers

opstand!

bijvoorbeeld vaak, dat België een ‘slechte leerling’ of ‘goede leerling’ is in deze of gene internationale klas. Dit soort beeldspraak, waarin niet alleen de burgers zelf maar zelfs hun zogenaamde verkozenen tot een soort kleuters worden gedegradeerd, is niet toevallig maar drukt een diepe realiteit uit: ‘Ons land’ bestaat grotendeels niet meer. De nationale politici zijn bijvoorbeeld grotendeels de controle kwijtgespeeld over zaken als migratie of monetair beleid. De klassieke ‘democratische’ imperia uit de eerste helft van de twintigste eeuw functioneerden nog overwegend in dienst van een natiegebonden elite, en bedienden zich aansluitend daaraan van een ‘rechtse’ ideologie. De huidige particratieën hebben hun luchtwortels in een mondiale en globalistische elite, die niets meer geeft om één bepaalde natie en zich aansluitend daarbij bedient van een ‘linkse’ ideologie gericht op de verzwakking en ontmanteling van nationale staten.

De menselijke centrale tiran is bij dit alles inderdaad een anachronisme geworden. Zo’n centraal menselijk wezen kan onderhevig zijn aan nukken en luimen en is zelfs vatbaar voor aanvallen van gewetensnood. Daardoor kan de macht worden gedestabiliseerd. In het rijk van de macht opereert het principe van de natuurlijke selectie, en dientengevolge is

Jos Verhulst

in onze moderne samenleving de individuele tiran grotendeels verdwenen. Het echte kernstuk van de macht is ondertussen een onzichtbaar memenspuwend systeem geworden, een autonoom opererend ideologisch organisme genesteld in de hoofden van de mensen. Diegenen die wij de macht zien uitoefenen zijn van dat systeem niet de echte meesters, doch slechts een kartel van trouwe dienaren. Net zoals in de meteorologie een ongeorganiseerd en relatief krachteloos cluster van neerslagzones en luchtdrukverschillen in elkaar schuift tot een hoogst georganiseerd en zichzelf versterkend en uitbreidend orkaansysteem, met in het hart een leegte, is op politiek vlak een wereldwijd en zichzelf voedend ideologisch gedrocht ontstaan, dat geen gedachten voortbrengt doch ‘spreekt’ in holle memes, en dat intussen de eigenlijke kern vormt van het machtsweefsel. En zoals een zwam haar bleke draden slaat in het weefsel van een geparasiteerde plant, jaagt dit uit leugens en memes samengestelde organisme zijn wortels diep in het weefsel van de menselijke samenleving, om daaruit diegenen aan te trekken die de macht kunnen belichamen, en haar door hun machtsdeelname kunnen bestendigen en versterken.

De moderne politieke partijen beantwoorden uitstekend aan die behoefte. Zij trekken diegenen aan

opstand!

die de wens en het talent hebben, om met de macht samen te werken. De particratische verkiezing laat diegene doorstromen naar de cenakels van de macht, die het meest dienstbaar kan zijn aan de macht.

Dat is in grote lijnen diegene die door de meeste burgers worden vertrouwd (of het minst worden gewantrouwd). Knielbereide burgers stemmen immers voor diegene waarvan ze hopen, dat die veel kruimels zal laten vallen voor de knielers.



Pages:   || 2 | 3 | 4 | 5 |   ...   | 8 |


Similar works:

«Opera in a New Age: Mass Media, the “Popular,” and Opera, 1900-1960 by Rebecca M. Mitchell A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy (History) in the University of Michigan Doctoral Committee: Professor James W. Cook, Jr., Chair Associate Professor John S. Carson Associate Professor Mark A. Clague Professor Philip J. Deloria © Rebecca M. Mitchell 2014 ii DEDICATION This dissertation is dedicated with gratefulness to my...»

«Proceedings of the first International Conference on Systems Thinking in Management, Geelong, Australia, 2000, pp 532-537. Complexity Science: A ‘Grey’ Science for the ‘Stuff in Between’ Kurt A. Richardson1, Paul Cilliers2, and Michael Lissack3 Institute for the Study of Coherence and Emergence, Boston, USA E-mail: kurt@kur trichardson.com Department of Philosophy, University of Stellenbosch, Stellenbosch 7600, South Africa E-mail: fpc@akad.sun.ac.za Institute for the Study of...»

«The 4 Absolutes Pamphlet (This pamphlet is not A.A. Conference Approved simply because it came out in the 1940's, which was BEFORE there was any kind of Conference Approval. “The Four Absolutes” is still published in pamphlet form (included below) by the Cleveland Central Committee of A.A. and are widely quoted at A.A. meetings in the Akron-Cleveland area. A copy of the pamphlet can be ordered by calling the A.A. Intergroup at 216-241-7387 (Cleveland) or 330-253-8181 (Akron).) Foreword...»

«Survival, habitat use and disturbance behaviour of re-introduced Grey Partridges Perdix perdix L. in an enhanced arable landscape in the Swiss Klettgau Inauguraldissertation zur Erlangung der Würde eines Doktors der Philosophie vorgelegt der Philosophisch-Naturwissenschaftlichen Fakultät der Universität Basel von FRANCIS D. BUNER aus Basel Sempach, 2008 Verlag Schweizerische Vogelwarte Sempach, 2008 Verlag Schweizerische Vogelwarte James Byrne Printing Sandleheath, Fordingbridge England...»

«PATIENTS’ NARRATIVES OF OPEN-HEART SURGERY: EMPLOTTING THE TECHNOLOGICAL By Jennifer Lynne Lapum A thesis submitted in conformity with the requirements for the degree of Doctor of Philosophy Graduate Department of Nursing University of Toronto © by Jennifer Lynne Lapum 2009 Patients’ Narratives of Open-heart Surgery: Emplotting the Technological Doctor of Philosophy Jennifer Lynne Lapum Graduate Department of Nursing University of Toronto ABSTRACT The steady increase of technology has...»

«Dominican School of Philosophy and Theology Theology of Sacraments: ST-3067, Fall 2015 DSPT Room 1, Fridays 12:40 – 3:30 p.m. Fr. Robert Christian, OP (DSPT), available by appointment: 510-596-1807; rfchristianop@gmail.com Course Description: This course will introduce students to systematic theological reflection on the sacraments in general and on each of the seven sacraments. The focus of the course will be on the Catholic tradition, but the contributions of other traditions will also be...»

«Queensland University of Technology Faculty of Science and Engineering School of Chemistry, Physics and Mechanical Engineering OPTIMISATION OF INDOOR ENVIRONMENTAL QUALITY AND ENERGY CONSUMPTION WITHIN OFFICE BUILDINGS Tran Ngoc Quang A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements of the degree of Doctor of Philosophy Brisbane, 2013 KEYWORDS Building energy consumption CO2 Deep bag (DB) filter Electrostatic (ES) filter I/O ratio Indoor air quality Indoor environmental quality...»

«C. WESLEY BUERKLE, PhD Department of Communication & Performance PO Box 70667 East Tennessee State University Johnson City, TN 37614 (423) 439-7579 e-mail: buerkle@etsu.edu EDUCATION Doctor of Philosophy, Speech Communication, Louisiana State University. Baton Rouge, LA. December 2004. Dissertation: “The Discipline and Disciplining of Margaret Sanger: US Birth Control Rhetoric in the Early Twentieth Century.” Advisor: Laura R. Sells Master of Arts, Communication, Arizona State University....»

«OPTIMIZATION PROBLEMS IN TELECOMMUNICATIONS AND THE INTERNET By CARLOS A.S. OLIVEIRA A DISSERTATION PRESENTED TO THE GRADUATE SCHOOL OF THE UNIVERSITY OF FLORIDA IN PARTIAL FULFILLMENT OF THE REQUIREMENTS FOR THE DEGREE OF DOCTOR OF PHILOSOPHY UNIVERSITY OF FLORIDA To my wife Janaina. ACKNOWLEDGMENTS The following people deserve my sincere acknowledgments: • My advisor, Dr. Panos Pardalos; • Dr. Mauricio Resende, from AT&T Research Labs, who was responsible for introducing me to this...»

«ABSTRACT Title of Dissertation: SPATIAL PROCESSING, POWER CONTROL, AND CHANNEL ALLOCATION FOR OFDM WIRELESS COMMUNICATIONS Masoud Olfat, Doctor of Philosophy, 2003 Dissertation directed by: Professor K. J. Ray Liu Department of Electrical and Computer Engineering OFDM is mainly designed to combat the effect of multipath reception, by dividing the wide-band frequency selective fading channel into many narrow-band flat subchannels. OFDM offers flexibility in adaptation to time-varying channel...»

«SBORNÍK PRACÍ FILOZOFICKÉ FAKULTY BRNĚNSKÉ UNIVERZITY STUDIA M1N0RA FACULTATIS PHILOSOPHICAE UNIVERSITATIS BRUNENS1S S 1 (1995) — BRNO STUDIES IN ENGLISH 21 JITKA VLČKOVÁ SOCIAL IDENTITY AND ITS REFLECTION IN COMMUNICATION Jimmie Blacksmith in Thomas Keneally's Novel The Chant of Jimmie Blacksmith The language people use in interactions is primarily determined by their culture; here the patterns of thought and patterns of behaviour are probably the most important (cf. Allwood, 1990)....»

«Heidegger Nazism Ecocriticism For the clarity we are aiming for is indeed complete clarity. But this simply means the philosophical problems should completely disappear. (Wittgenstein, Philosophical Investigations 51) In this essay I am hoping perhaps over-optimistically to make a problem that I have been wrestling with in ecocriticism for many years “completely disappear”. The “history of the forgetting of Being” proposed by Martin Heidegger, an epochal grand narrative of the fall of...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2017 www.abstract.dislib.info - Abstracts, online materials

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.