WWW.ABSTRACT.DISLIB.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Abstracts, online materials
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:     | 1 ||

«TRABZON ĠLĠNDE FINDIK TARIMI Yrd.Doç.Dr. Serkan DOĞANAY ▼ Özet: Türkiye fındık tarımında başta gelen illerimizden birisi de ...»

-- [ Page 2 ] --

Fındık ürününde destekleme alımlarının yapılması, halkın büyük ölçüde fındık tarımına yönelmesine zemin hazırlamıĢtır. Bu nedenle özellikle orman ve mera alanları, fındık bahçesi haline getirilmiĢtir (Fotoğraf 4).

Yükseltisi fazla olan ormanlık alanların fındık bahçesine dönüĢtürülmesi, kalite düĢmesine neden olurken, yanlıĢ arazi kullanımı sonucu doğal dengenin bozulması gibi ciddi sorunları da gündeme getirmektedir. 1983 yılında çıkan 2844 sayılı fındık üretiminin plânlanması ve dikim alanlarının belirlenmesi hakkındaki kanun, ancak 1989 yılında yürürlüğe girmiĢtir. Bu gecikmeler, fındık dikim alanlarının hızla geniĢlemesine neden olmuĢtur.

–  –  –

Fotoğraf 4. Ormanların Tahrip Edilerek Fındık Bahçesine DönüĢtürüldüğü Alanlardan Bir Görünüm (Fotoğraf Arsin ilçesinden alınmıĢtır).

Fındıkta üretim fazlalığını ortadan kaldırmak için, 2844 sayılı kanun çerçevesinde çıkarılan fındık alanlarının tespitine ve sökülen fındık bahçeleri yerine alternatif ürün yetiĢtireceklerin desteklenmesine dair Bakanlar Kurulu kararı, 24 Nisan 2001 tarih ve 24 382 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıĢtır.11 Bu karar gereğince Artvin, Düzce, Giresun, Ordu, Kastamonu, Kocaeli, Rize, Sakarya, Samsun, Sinop, Trabzon, Zonguldak ve Bartın olmak üzere toplam 13 ilde fındık tarımına izin verilmiĢtir. Trabzon ve Ordu’nun tüm ilçelerinde fındık tarımına izin verilirken, diğer illerde sınırlandırmalara gidilmiĢtir. Fındık bahçesini söküp yerine alternatif ürün üretecek çiftçilere, elde ettikleri gelir farkının iki katı kadar ödeme yapılması kararlaĢtırılmıĢtır. Kararın yürürlüğe girmesinden sonra geçecek 5 yıl içinde 11 TRABZON MASTER PLANI, 2002, Ġl Tarım Kırsal Kalkınma Master Plânının Hazırlanmasına Destek Projesi. Trabzon, s. 30-31.

–  –  –

tespit edilen il ve ilçeler dıĢında hiçbir yerde fındık bahçesi tesis edilmesi ve yenilenmesine izin verilmeyeceği bu kararda belirtilmiĢtir.12 Böyle olmakla birlikte, Alternatif Ürün Projesinin gönüllülük esasına dayanması, Trabzon’daki fındık dikim alanlarının daraltılmasında kısa vadede etkili olmayacaktır. Her Ģeye rağmen fındık, en iyi yetiĢme koĢullarını Doğu Karadeniz Bölümü kıyı kesimlerinde bulmuĢtur. Dolayısıyla fındık bahçelerindeki sınırlandırmalar, daha çok Orta ve Batı Karadeniz bölümleri için gündeme gelmelidir. Zira buralardaki verimli araziler, ticarî değeri yüksek baĢka tarımsal ürünlerin üretimine de elveriĢlidir. Ancak aynı Ģeyi Trabzon ili için söylemek pek mümkün değildir.

D-TRABZON’DA FINDIK ÜRETĠMĠ

2001 yılı Türkiye fındık üretiminin (630 000 ton) yaklaĢık % 10.3’ü (64 893 ton), Trabzon ilinden sağlanmaktadır (Tablo 4, ġekil 1). Bu üretim miktarıyla Trabzon, Türkiye’de fındık üreten iller arasında Ordu, Giresun, Sakarya, Düzce ve Samsun illerinden sonra altıncı sırada bulunmaktadır.

Doğu Karadeniz Bölümü’nde ise, Ordu ve Giresun’dan sonra, en fazla fındık üreten il Trabzon’dur. Türkiye genelinde olduğu gibi Trabzon’da da istikrarlı bir üretim artıĢı sözkonusu değildir. Böyle bir geliĢmenin nedenini büyük ölçüde, bazı yıllar yaĢanan olumsuz iklim koĢulları oluĢturur.

–  –  –

ġekil 2. Trabzon Ġli Fındık Üretiminin Ġlçelere Dağılımı (2001).

Türkiye’nin (2001 yılında) toplam fındık ihracatı 258 124 ton kadardır. Bunun % 72.3’ünü (186 664 ton) iç fındık, % 27.6’sını (71 138 ton) iĢlenmiĢ fındık ve ancak % 0.1’ini (322 ton) kabuklu fındık oluĢturur.

Ġhraç edilen fındığın yaklaĢık % 21.3’ü (54 936 ton) Trabzon’dan ihraç edilmiĢtir. Ġhraç edilen fındığın yaklaĢık % 90’ı Avrupa ülkelerine özellikle de Almanya’ya yapılmıĢtır.

Trabzon’da fındık alımları, özel sektör ve bir devlet kuruluĢu olan Fiskobirlik (Fındık Tarım SatıĢ Kooperatifleri Birliği) tarafından yapılmaktadır. Ancak son yılarda Fiskobirlik alımlarında önemli ölçüde azalma meydana gelmiĢtir. Nitekim 2001 yılında Fiskobirlik alımları 21 000 ton iken, özel sektör alımları 43 000 ton kadar olmuĢtur. Özel sektörün ürün bedellerini peĢin olarak ödemesi, böyle bir geliĢmenin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıĢtır. Fiskobirliğe kayıtlı üretici sayısı 39 303 kadarken, bunların ancak 16 689 kiĢisi ürünlerini Fiskobirliğe teslim etmiĢtir.

–  –  –

Fındık alımlarında olduğu gibi fındık iĢleme alanında da özel sektör önde gelmektedir. Trabzon ilindeki 12 fındık kırma fabrikasının 10’u özel sektöre, 2’si ise Fiskobirliğe aittir. 784 kiĢinin istihdam edildiği fındık kırma fabrikalarının toplam iĢleme kapasiteleri 312 ton iç/8 saat kadardır.

Çikolata, pasta, Ģekerleme (gıda endüstrisi) alanında ve çerezlik olarak tüketilen fındık, son yıllarda kullanım alanı daha da geniĢleyen bir üründür. Bu alanlardan birisini de sıvı yağ üretimi oluĢturur. Fiskobirlik depolarında bekletilen ihraç fazlası ürünlerin bir kısmı Ordu Soya Yağ San.





A.ġ. fabrikasına gönderilir. Ayrıca fındık kırma fabrikaları tarafından her yıl yapılan fındık kabuğu satıĢları, Trabzon il nüfusunun yakacak ihtiyacının bir kısmını karĢılaması açısından son derece önemlidir.

E-SORUNLAR, ÖNERĠLER VE SONUÇ

Trabzon ilinin ekonomik yapısında tarım sektörünün belirgin bir hâkimiyeti sözkonusudur. Özellikle kırsal kesim nüfusu için, fındık en önemli ticarî tarım ürünüdür. Aynı zamanda fındık, sanayi sektörü için de bir hammadde kaynağı durumundadır. Gerek dikim alanları ve gerekse de üretim miktarları dikkate alındığında, Trabzon’da fındık tarımına alternatif oluĢturmanın oldukça zor olduğu görülür. Türkiye’nin baĢta gelen tarımsal ihraç ürünlerinden olan fındık, doğal yetiĢme koĢullarını Doğu Karadeniz Bölümü kıyı kesimlerinde bulmuĢtur. Son yıllarda kullanım alanları geniĢleyen ve çok sayıda ailenin temel geçim kaynağını oluĢturan fındık, bazı sorunlarla karĢı karĢıyadır. Günümüzde Trabzon ilindeki fındık

tarımının sorunları ve alınması gereken önlemleri Ģu Ģekilde sıralayabiliriz:

1-Fındık tarımındaki baĢlıca sorun, dikim alanlarının çok geniĢlemiĢ olmasıdır. Nitekim 1961’de 241 000 hektarlık fındık bahçeleri, 2001 yılında % 227’lik bir artıĢla 548 000 hektara ulaĢmıĢtır. Özellikle Orta ve Batı Karadeniz’deki verimli tarım arazilerinin fındık tarımına açılması, fındık üretiminin çok fazla artmasına sebep olmuĢ ancak kalite bozulmuĢtur. Yine üretimin artmasına bağlı olarak fiyat istikrarının bozulması, alternatif ürün yetiĢtirme imkânı olmayan Trabzon ili üreticilerinin elde ettikleri gelirlerin azalmasına neden olmuĢtur. Ülkemizin fındık ihracatı ve iç tüketimi yılda 400 000 ton kadar kabuklu fındığa eĢdeğerdir. Dolayısıyla her yıl yaklaĢık

Eastern Geographical Review 13 ● 249Trabzon Ġlinde Fındık Tarımı

100-150 bin ton fındık üretim fazlası bulunmaktadır. Bu üretim fazlalığının daha sonra ihraç edilememesi ve yağlığa ayrılması, büyük bir ekonomik kayıptır. Bu nedenle 2844 sayılı Fındık Üretiminin Plânlanması ve Dikim Alanlarının Belirlenmesi Hakkındaki Kanunun gerçekçi olarak uygulanması gerekir.

2-Trabzon ilindeki fındık üretimine iliĢkin ikinci temel sorun verimliliğin düĢük olmasıdır. Dönüm baĢına ortalama verim 130 kg’dır. Bu değer A.B.D.’nde 240 kg/dönüm, Ġtalya’da 150 kg/dönüm kadardır. Verimin düĢük olmasında, modern tarım yöntemlerinin (bahçe kurma, budama, gübreleme, ilaçlama vb.) yeterince uygulanmaması temel etkendir. Bunun yanında zaman zaman etkin olan olumsuz iklim koĢulları ve toprak özellikleri, verim düĢüklüğünün diğer sebepleri olarak gösterilebilir. Modern tarım teknikleri hakkında yapılacak bilgilendirme ve teĢvikler bu sorunun çözümünde etkili olabilir.

3-Miras yoluyla fındık bahçelerinin sürekli bölünmesi, çiftçinin kazancını azalttığı gibi modern tarım yöntemlerinin buralarda uygulanması imkânını da ortadan kaldırmaktadır. Fındık bahçelerinin parçalanarak ekonomik olmaktan uzaklaĢmasının önüne geçilmelidir.

4-Trabzon’daki fındık bahçelerinin yaklaĢık % 75’inin ortalama 50 yaĢın üzerinde oluĢu, verimin düĢük olmasına neden olmaktadır. Fındık bahçelerinin iklim ve toprak özelliklerine uygun, verimi yüksek türlerle gençleĢtirilmesi kaçınılmazdır. Ancak böyle bir çalıĢmada üreticilere, devlet desteği sağlanmalıdır.

5-Fındık hasat edildikten sonra kurutulması sırasında, yağıĢların fazla olması, iyi kurutma yapılamaması ve depolama Ģartlarının olumsuzluğu aflatoksin* oluĢumuna neden olmaktadır. Aflatoksin de fındık ihracatında karĢılaĢılan temel sorunlardan biridir. Bu konuda çiftçiler bilgilendirilerek, özellikle hasat sonrası yapılan iĢlemlerde daha dikkatli olunması sağlanmalıdır.

* Aspergillus flavus ve A. Parasiticus adlı küflerin türleri tarafından üretilen toksik bir grup bileĢiktir. Aflatoksinler insanlarda akut nekroz, siroz ve karaciğer kanserine neden olurlar.

–  –  –

6-Bir devlet kuruluĢu olan ve fındıkta destekleme alımları yapan Fiskobirlik (Fındık Tarım SatıĢ Kooperatifleri Birliği), önemli ölçüde zarar eden bir kamu kuruluĢu haline gelmiĢtir. Ġhracat fazlası fındığın depolarda stoklanması, hem fındığın kalitesinde düĢmeye ve hem de Fiskobirliğin zarar etmesine neden olur. Bu nedenle destekleme alım politikalarının ve Fiskobirliğin yeniden yapılandırılması gerekir.

7-Dünya fındık üretiminin büyük bir kısmını karĢılamasına rağmen fındık tüketiminde Türkiye, birçok ülkenin gerisindedir. Avrupa ülkelerinin kiĢi baĢına yıllık tüketim ortalaması 1.5 kg iken (Ġsviçre’de 1.6 kg’dır), Türkiye’de kiĢi baĢına yıllık fındık tüketimi sadece 300 gram kadardır.

Bunun için yapılacak tanıtım kampanyaları ile iç tüketim arttırılarak, ihracat fazlası fındığın depolarda bekletilmesinin önüne geçilebilir.

8-Fındık dikim alanları geniĢlemekte ancak kalite gittikçe düĢmektedir. Bu durum özellikle ihracatta problemlere neden olmaktadır.

Kalitenin arttırılması için eski bahçelerde gençleĢtirme, yeni tesis edilecek bahçelerde ise iyi cins fidan dikimi özendirilmelidir.

9-Trabzon’daki fındık bahçeleri içerisinde meyve ağaçları ve kızılağaçlar bulunmaktadır. Fındık bitkisine gölge yapan, besin maddesine ve suyuna ortak olan bu ağaçların bahçelerden temizlenmesi gerekir.

10-Fındığın hammadde ve yarı mamul madde olarak ihracı yerine, mamuller Ģeklinde ihracatı teĢvik edici önlemlerle özendirilmelidir. Bu gibi yaklaĢımlar fındık sanayisinin geliĢtirilmesi için uygun bir zemin olabileceği gibi, elde edilen gelirin de daha fazla olmasını sağlayacaktır.

11-Dünya fındık talebi yıllık 650-700 bin ton kadardır. Dolayısıyla yeni pazarlar bulunmadıkça ve iç tüketim arttırılmadıkça, üretilen fazla fındık ülke ekonomisine ve geçimini fındıktan sağlayan üreticiye büyük zarar verecektir.

En çok ihracat geliri sağlayan ürünlerimizden olan fındık, oldukça geniĢ bir kullanım alanına sahiptir. BaĢta çikolata olmak üzere Ģekerleme, tatlı, pasta, dondurma, bisküvi ve sıvı yağ gibi gıda sektörleri yanında parfümeri ve ilaç yapımında da önemli bir hammadde olarak

Eastern Geographical Review 13 ● 251Trabzon Ġlinde Fındık Tarımı

kullanılmaktadır. Dünya fındık üretiminin yaklaĢık % 70’i bu Ģekilde tüketilirken, geri kalan % 30’u ise çerezlik olarak tüketilmektedir.

Sonuç olarak alınacak çağdaĢ önlemlerle, fındık tarımının karĢı karĢıya bulunduğu sorunları aĢmak mümkün gözükmektedir. Çünkü Trabzon’daki temel ticarî ürünü oluĢturan fındık, çok sayıdaki ailenin de temel geçim kaynağı durumundadır.

KAYNAKÇA BERBER, M., 1996, Doğu Karadeniz Bölgesi’nde Sosyo-Ekonomik Yapı, DıĢ Ticaretteki GeliĢme Eğilimleri ve Fındık Ekonomisi. Türkiye Ġhracatçılar Meclisi Yay., Trabzon.

DOĞANAY, H., 1991, Ziraat Coğrafyası. Atatürk Üniv. Fen-Edebiyat Fak.

Coğrafya Bölümü Ders Notları No: 23, Erzurum.

DOĞANAY, H., 1998, Türkiye Ekonomik Coğrafyası. Çizgi Kitabevi Yay., Konya.

ERĠNÇ, S., 1961, Doğu Karadeniz Kıyılarında Fön ve Termik Tesirleri Hakkında. Türk Coğrafya Dergisi, Sayı: 21, Ġstanbul.

GÖNEY, S., 1987, Türkiye Ziraatinin Coğrafî Esasları I. Ġstanbul Üniv. Yay.

No: 2600, Coğrafya Bölümü Yay. No: 110, Ġ.Ü.F. Matbaası, Ġstanbul.

PEKER, K., 1947-1948, Fındık (Tarihçe, Tarım, Kültür, Ticaret, Ġstihlâk Bakımlarından). YeĢil Giresun Matbaası, Giresun.

T.C. TARIM ORMAN VE KÖYĠġLERĠ BAKANLIĞI, 1986, Fındık Tarımı. Ankara.

TANOĞLU, A., 1968, Ziraat Hayatı-Cilt: I (Ziraat Tarihine Bir BakıĢ ve Orta Ġklim Memleketlerinde Ziraat). Ġstanbul Üniv. Yay. No: 177, Coğrafya Enstitüsü Yay. No: 8, Ġstanbul Matbaası, Ġstanbul.

TRABZON MASTER PLANI, 2002, Ġl Tarım Kırsal Kalkınma Master Plânının Hazırlanmasına Destek Projesi. Trabzon.

ZAMAN, M.,2004, Türkiye’de Fındık Bahçelerinin Coğrafî Dağılışı ve Üretimi.Doğu Coğrafya Dergisi, Sayı:11, Konya http: // www.superonline.com/gurme/aktuel/saglik 7.htm

252 ● Doğu Coğrafya Dergisi 13

Pages:     | 1 ||


Similar works:

«Copyright © 2014 Scienceline Publication Online Journal of Animal and Feed Research Volume 4, Issue 4: 102-106 (2014) ISSN 2228-7701 REPRODUCTIVE PERFORMANCE OF Camelus dromedarius IN THE EL-OUED REGION, ALGERIA R. MAYOUF1,2,*, M.H. BENAISSA1, Y. BENTRIA1, F.Z. AOUNE1, Y. HALIS1 1 Division of Bioresources, Scientific and Technical Research Centre for Arid Areas (CRSTRA), Biophysical Station, Nezla, 3240 Touggourt, Algeria 2 Department of agronomy, Hadj Lakhdar University, Batna 05000, Algeria...»

«Proceedings, The Range Beef Cow Symposium XIX December 6, 7 and 8, 2005, Rapid City, South Dakota KEY INDICATORS OF SUCCESS IN RANCHING: A BALANCED APPROACH Barry H. Dunn and Matthew Etheredge King Ranch Institute for Ranch Management College of Agriculture and Human Sciences Texas A&M University-Kingsville Kingsville, TX INTRODUCTION “It is difficult to manage what is not measured.” Demming, 1994 While it has often been recognized that a ranch is greater than the sum of its parts,...»

«УДК 332.112 МЕТОДИКИ МЕЖБЮДЖЕТНОЙ ПОДДЕРЖКИ БЮДЖЕТОВ СЕЛЬСКИХ ПОСЕЛЕНИЙ В УСЛОВИЯХ РЕФОРМИРОВАНИЯ СИСТЕМЫ МЕСТНОГО САМОУПРАВЛЕНИЯ Домашенко А.А.Урюпинский филиал ФГАОУ ВПО «Волгоградский государственный университет», Урюпинск, Россия, e-mail: tolik170@mail.ru В статье рассмотрены...»

«Market Development Research in China September 02 – 12, 2007 In-market Research to Identify Prime Target for Future Market Development under the auspices of Australia – Pakistan Agriculture Sector Linkages Program (ASLP) Compiled By Muhammad Sohail Mazhar Reviewed By Dr. Aman Ullah Malik Dr. Timothy Sun Contributions Sosheel Solomon Godfrey Babar Ehsan Bajwa Muhammad Iqbal Waheed Ahmed Australian Center of International Agricultural Research (ACIAR) Table of Contents 1. Introduction 02 2....»

«The Geology and Tectonic Setting of the ShasheFoley-Tonota area (Central Motloutse Complex), NE Botswana By MOLATLHEGI LARTY LOSTMAN MOSEKI STUDENT NO. 208523856 Submitted in fulfillment of the academic requirements For the degree of Master of Science In the School of Agricultural, Earth and Environmental Sciences University of KwaZulu-Natal, Durban December 2013 i PREFACE The research work described in this dissertation was carried out in the School of Agriculture, Earth and Environmental...»

«Journal of Gender, Agriculture and Food Security Vol. 1, Issue 1, pp 54-76, 2015 The Role of Gender and Kinship Structure in Household Decision-Making for Agriculture and Tree Planting in Malawi Seline S. Meijera,c,*, Gudeta W. Sileshib, Godfrey Kundhlandec, Delia Catacutand, and Maarten Nieuwenhuisa a UCD Forestry, Agriculture and Food Science Centre, University College Dublin, Belfield, Dublin 4, Ireland; b 5600 Lukanga Road, Lusaka, Zambia; c World Agroforestry Centre (ICRAF) Eastern and...»

«4-H Working Steer Manual Visit our website at www.extension.unh.edu UNH Cooperative Extension programs and policies are consistent with pertinent Federal and State laws and regulations on nondiscrimination regarding race, color, national origin, sex, sexual orientation, age, disability or veteran’s status. The University of New Hampshire Cooperative Extension is an equal opportunity educator and employer. University of New Hampshire, U.S. Department of Agriculture and N.H. counties...»

«Chapter 4. HORTICULTURAL SOCIETIES I. Introduction A. Basic Concepts Horticultural societies are differentiated from hunting and gathering societies by the use of domesticated plants as the major basis for subsistence. Horticultural societies are technically differentiated from agrarian societies by their lack of plows and animal traction, and from pastoral societies because they do not make domesticated herd animals the main basis of subsistence. Many more people can be supported per km2 by...»

«Pak. J. Bot., 38(3): 875-880, 2006.EFFICACY OF DIFFERENT FUNGICIDES AGAINST FUSARIUM WILT OF COTTON CAUSED BY FUSARIUM OXYSPORUM F. SP. VASINFECTUM ABDUL QAYOOM RAJPUT, M. H. ARAIN, *M. A. PATHAN, * M. M. JISKANI AND *A. M. LODHI Department of Plant Pathology, Faculty of Plant Protection (S.A.U. Tandojam)* Department of Agriculture, Pest and Disease Research Lab. (PDRL) University of Karachi, Karachi, Pakistan. Abstract Fusarium oxysporum f. sp. vasinfectum (Atk.) Snyd. & Hans was isolated from...»

«ISSN 1850-4086 Serie Informes Técnicos EEA Santiago del Estero Año 2012 Nº85 Situación del mercado del turismo rural en el Departamento Río Hondo Provincia de Santiago del Estero Información actualizada a Abril de 2012 Coria, Rubén Darío Situación del mercado del turismo rural en el Departamento Río Hondo Provincia de Santiago del Estero INTA, EEA Santiago del Estero, Jujuy 850 (4200), Santiago del Estero Coria, Rubén Darío dcoria@santiago.inta.gov.ar Proyecto Regional...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2017 www.abstract.dislib.info - Abstracts, online materials

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.