WWW.ABSTRACT.DISLIB.INFO
FREE ELECTRONIC LIBRARY - Abstracts, online materials
 
<< HOME
CONTACTS



Pages:   || 2 |

«TRABZON ĠLĠNDE FINDIK TARIMI Yrd.Doç.Dr. Serkan DOĞANAY ▼ Özet: Türkiye fındık tarımında başta gelen illerimizden birisi de ...»

-- [ Page 1 ] --

Hazelnut Agriculture in Trabzon

TRABZON ĠLĠNDE FINDIK TARIMI

Yrd.Doç.Dr. Serkan DOĞANAY

Özet:

Türkiye fındık tarımında başta gelen illerimizden

birisi de Trabzon’dur. Karadeniz’e kıyısı bulunan

ilçelerde yoğunlaşan fındık bahçelerinin toplam alanı

yaklaşık 50 000 hektar kadardır. Bu değer Türkiye

fındık dikili alanların (548 000 ha) % 9.1’ini oluşturur.

2001 yılında Türkiye fındık üretiminin (630 000 ton) yaklaşık % 10.3’ünü (64 893 ton) Trabzon ili sağlamıştır.

Trabzon ekonomisi için vazgeçilmez bir ürün olan fındık, günümüzde çeşitli sorunlarla karşı karşıyadır. Fındık dikili alanların aşırı genişlemesi, entansif metotların uygulanamaması, ihracat fazlası fındık üretiminin olması, fiyat istikrarsızlığı, destekleme alımlarındaki eksiklikler ve bazı iklim elemanlarının olumsuz etkileri fındık tarımının temel sorunları olarak dikkati çekmektedir. Bu çalışmada fındık tarımı ve doğal çevre koşulları arasındaki ilişki, Trabzon’da fındık dikim alanlarının coğrafî dağılışı ve fındık üretimi yanısıra fındık tarımının çeşitli sorunları ve çözüm önerileri üzerinde de durulmuştur.

Anahtar kelimeler: Tarım, Fındık, Pazarlama  Atatürk Üniversitesi, Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi, Erzurum, sdoganay@atauni.edu.tr Eastern Geographical Review 13 ● 233 Trabzon Ġlinde Fındık Tarımı

Abstract:

Trabzon is among the major cities in hazelnut production in Turkey. The total area of hazelnut fields, mostly in towns bordering Black Sea, is about 50 000 hectares. This is about 9.1 % of the total hazelnut fields in Turkey (548 000 hectares). In 2001, Trabzon produced almost 10.3 % of hazelnut production in Turkey (64 893 tons).

An indispensable product for the economy of Trabzon, hazelnut faces some p

–  –  –

A-GĠRĠġ Tarım sektöründe, çok kapasiteli bir üretim alanı ve ekonomik önemi giderek artmıĢ bir faaliyet de, meyveciliktir.1 Türkiye, meyvecilik açısından zengin ülkelerden birisidir. YetiĢtirilen çok çeĢitli meyvelerden birisini de, geleneksel ihraç ürünlerimizden olan, fındık oluĢturur. Zaten Türkiye, gerek fındık bahçeleri ve gerekse de fındık üretimi bakımından rakipsiz birinci durumdadır.

Fındık bitkisi, 12 ya da 20 tür ihtiva etmekle birlikte kültürü yapılan türler; Corylus avellana (adi fındık), Corylus colurna (Türk fındığı) ve Corylus maxima (Lâmbert veya Kan fındığı)’dır.2 Bu kültür bitkisinin anavatanı Türkiye’dir. Nitekim Romalı tabiat bilginlerinden Plinius, fındığın Yunanistan’a Doğu Karadeniz kıyılarından getirildiğini belirtmektedir.3 Bunun yanında fındığın anavatanının Trabzon ili olduğunu öne süren görüĢler de mevcuttur.4 Fındık, ılıman ve nemli iklim bölgelerine uyum sağlamıĢ, nemli ve serin topraklarda 6-7 m, kıraç ve güneye dönük arazilerde 2-2.5 m kadar boylanabilen bir ağaçcık bitkisidir. Sert kabuklu meyve olarak bilinen fındığın 100 gramında 13 gr protein, 61 gr yağ, 13 gr karbonhidrat ve 5.6 gr su bulunur.5 1 DOĞANAY, H., 1998, Türkiye Ekonomik Coğrafyası. Çizgi Kitabevi Yay., Konya, s. 177.

2 T.C. TARIM ORMAN VE KÖYĠġLERĠ BAKANLIĞI, 1986, Fındık Tarımı.

Ankara, s. 10.

3 http: // www.superonline.com/gurme/aktuel/saglik 7.htm 4 DOĞANAY, H., 1998, a.g.e., s. 180.

5 http: // www.superonline.com/gurme/aktuel/saglik 7.htm

Eastern Geographical Review 13 ● 235Trabzon Ġlinde Fındık Tarımı

Dünya fındık dikim alanlarının (690 240 ha) % 79.4 (548 000 ha) kadarı Türkiye’de bulunmaktadır. Yine 2001 yılı itibariyle, Dünya toplam fındık üretiminin (873 052 ton) % 72.2’sini (630 000 ton) Türkiye sağlar.

Dolayısıyla Türkiye, Dünya fındık tarımında birinci sırada bulunmaktadır.

Önemli bir ihraç ürünümüz olan fındık, çok sayıdaki ailenin de geçim kaynağı durumundadır. Tüm bunlara rağmen fındık üreticileri, çeĢitli sorunlarla karĢı karĢıyadır.

Türkiye’de fındık, Ordu, Giresun, Sakarya, Düzce, Samsun ve Trabzon illeri baĢta olmak üzere 13 ilde ekonomik olarak, Bursa ve Ġstanbul illeri baĢta olmak üzere 20 ilde ise çerezlik olarak üretilmektedir.

Türkiye’de fındık üretimi için, en uygun ekolojik koĢullara sahip alan, Doğu Karadeniz Bölümü’dür. Nitekim daha M.Ö. I. veya II.

yüzyıllarda, Trabzon çevresinde kültüre kazandırılan fındığın ticarî amaçlarla yetiĢtirilmesine ise; XIV. ya da XVI. yüzyıllarda baĢlanmıĢtır.

Ancak destekleme alımları, göç edenlerin fındık üretim düĢüncesini de beraberinde götürmeleri gibi etkenler, fındık dikim alanlarının zamanla önemli ölçüde geniĢlemesine neden olmuĢtur. Türkiye’de fındık üretim alanları özellikle 1960 yılından sonra sürekli olarak artıĢ göstermiĢtir. 1961dönemini kapsayan 40 yılda fındık dikim alanları % 227 oranında artıĢ göstererek 241 000 hektardan 548 000 hektara çıkmıĢtır. Aynı dönemde üretim miktarı ise, % 829’luk bir artıĢla 76 000 tondan 630 000 tona ulaĢmıĢtır.





Ülkemizde fındık tarım alanlarının Orta ve Batı Karadeniz bölümleri ile Marmara Bölgesi’nin Çatalca-Kocaeli Bölümü’nde yaygınlaĢması, tarımsal anlamda önemli bir sorun teĢkil etmektedir. Çünkü belirtilen yerlerde fındık tarımı, verimli düz arazilerde yapılmaktadır. Oysa ki, bu arazilerde daha farklı tarım ürünleri yetiĢtirilebilir. Bu durum, üretilen fındığın kalitesinin düĢmesi yanısıra pazarlama gibi sorunları da beraberinde getirmiĢtir.

Türkiye’de ticarî olarak fındık tarımı yapılan illerden birisini de Trabzon oluĢturur. Doğu Karadeniz Bölümü’nde bulunan Trabzon ili, hem 236 ● Doğu Coğrafya Dergisi 13 Hazelnut Agriculture in Trabzon fındık dikim alanı ve hem de üretim miktarı bakımından Ordu ve Giresun illerinden sonra üçüncü sıradadır. Üretim miktarları esas alındığında, Türkiye genelinde Ordu, Giresun, Sakarya, Düzce ve Samsun illerinden sonra ise altıncı durumdadır.

Trabzon ilinde yaklaĢık 50 000 hektar (2001 yılı) fındık dikili alan bulunurken, yaklaĢık 65 000 tonluk bir üretim sözkonusudur. Hemen tüm ilçelerinde fındık tarımı yapılsa da, özellikle Karadeniz’e kıyısı bulunan ilçeler, hem fındık dikili alanlar ve hem de üretim miktarları açısından, ön plândadır. Trabzon ilinde ticarî olarak yetiĢtirilen temel tarımsal ürünler fındık ve çaydır. Bu iki tarımsal ürün, kırsal nüfusun oldukça yoğun olduğu Trabzon’da hayatî önem taĢımaktadır. Trabzon il arazisinin yaklaĢık 109 491 hektarı tarıma elveriĢlidir. Ġl toplam arazisinin (466 400 ha) % 23.5’ini oluĢturan bu arazinin de % 45.6’sı (49 948 ha) fındık dikili alanlardır.

B-FINDIĞIN YETĠġME KOġULLARI

Fındık, 6-7 m’ye kadar boylanabilen bir ağaçcık bitkisidir (Fotoğraf 1). Bahçeler kurulduktan 5-6 yıl sonra ürün vermeye baĢlayan fındık ağaçcığı, en yüksek verimine 8-10 yıl içerisinde ulaĢır. Fındık ağaçları yaklaĢık 80-100 yıl ürün verseler de, 50 yaĢın üzerinde olanların ekonomik olarak verim güçleri azalmaktadır.6 Fındık, Karadeniz Bölgesi’nde kıyıdan 60 km içeriye ve 750 m yüksekliğe kadar ekonomik olarak yetiĢtirilmektedir. Böyle olmakla birlikte 0-500 m yüksekliğe sahip yerler, fındık tarımının yoğunlaĢtığı alanlardır.

750 m yükseklikten sonra, uygun iklim koĢulları olmadığından, ekonomik anlamda fındık tarımı yapılamamaktadır.

Fındığın iyi bir geliĢme göstermesi ve bol ürün vermesi nemli, ılıman iklim bölgelerinde olmaktadır. Karadeniz Bölgesi’nin kıyı kesimleri, fındık tarımı için uygun iklim koĢullarına sahiptir. Fındık tarımını etkileyen iklim unsurları sıcaklık, yağıĢ, don, rüzgâr ve sis olarak sıralanabilir. Yıllık ortalama sıcaklığın 13-16 C olduğu yöreler, fındık tarımı için elveriĢlidir.

Ayrıca en düĢük sıcaklığın -8, -10 C’yi ve en yüksek sıcaklığın da 36-37 6 DOĞANAY, H., 1998, a.g.e., s. 180.

–  –  –

C’yi geçmemesi gerekir. Yıllık yağıĢ tutarının 700 mm’nin üstünde ve mevsimlere dağılımının dengeli olması gerekir. Bunun yanında haziran ve temmuz aylarındaki bağıl nem değeri de % 60’ın altına düĢmemelidir. Fındık bitkisini en fazla etkileyen iklim unsurlarından birisi de donlardır. Özellikle ilkbahar mevsiminde meydana gelen donlar, verimin % 50-80 oranında düĢmesine neden olur.7 Doğu Karadeniz kıyı kesimlerinde kasım-nisan ayları arasında etkili olan fön rüzgârları8, fındık tarımını olumsuz yönde etkilemektedir. Nitekim özellikle ilkbahar baĢlangıcındaki fönlü devrelerde artan sıcaklıklar, fındık ağaçlarının tomurcuk vermesine neden olur ve daha sonra meydana gelebilecek ilkbahar geç donları üretimin önemli ölçüde düĢmesine yol açar. KıĢ aylarındaki Ģiddetli rüzgâr ve yağıĢlar tozlanmayı engellediği gibi ilkbaharda meydana gelen uzun süreli sisler de fındığın döllenmesini olumsuz etkiler. Ayrıca haziran ve temmuz aylarının fazla sıcak ve kurak geçmesi, ürünün kalitesini ve verimi azaltan bir unsurdur.9 Trabzon’da etkili olan iklim, fındık tarımı için elveriĢlidir. Nitekim Trabzon’da fındık tarımının yoğun olarak yapıldığı yerlerin yıllık sıcaklık ortalamaları 13-14.6 C, yıllık yağıĢ tutarları 750-1266 mm ve bağıl nem oranları da hemen her mevsim % 70 civarında seyretmektedir (Tablo 1). Ġç kesimlerdeki ilçelerde, sıcaklık, yağıĢ ve bağıl nem miktarlarında bir azalma görülür. Zaten Çaykara, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat, KöprübaĢı ve Tonya gibi ilçeler fındık üretiminin en az olduğu yerleĢmelerdir. Ġç kesimde bulunmasına rağmen Maçka’da fındık tarımının yoğunluk kazanmasında, Değirmendere vadisi boyunca denizin ılımanlaĢtırıcı etkisinin buralara sokulması etkilidir. Trabzon’da yağıĢın mevsimlere dağılımının dengeli olması da fındık tarımı açısından son derece uygundur. Nitekim Trabzon’da bir yılda düĢen toplam yağıĢın % 35.7’si sonbahar, % 27.5’i kıĢ, % 19.8’i 7 T.C. TARIM ORMAN VE KÖYĠġLERĠ BAKANLIĞI, 1986, Fındık Tarımı.

Ankara, s. 23-24.

8 ERĠNÇ, S., 1961, Doğu Karadeniz Kıyılarında Fön ve Termik Tesirleri Hakkında.

Türk Coğrafya Dergisi, Sayı: 21, Ġstanbul, 15-30.

9 T.C. TARIM ORMAN VE KÖYĠġLERĠ BAKANLIĞI, 1986, Fındık Tarımı.

Ankara, s. 24.

–  –  –

ilkbahar ve % 17.0’ı ise yaz mevsimlerinde düĢmektedir. Dolayısıyla Trabzon’da gerçek bir kurak mevsimden bahsetmek mümkün değildir.

Fotoğraf 1. Fındık Bitkisinden Bir Görünüm.

Fındık, saçak köke sahip bir kültür bitkisi olduğundan, özellikle eğimli arazilerde 80 cm toprak derinliğine kadar ulaĢabilmektedir. Toprak istekleri bakımından fazla seçici olmamakla beraber besin maddelerince zengin, tınlı-humuslu ve derin topraklarda iyi bir geliĢme gösterir. TaĢlı, kumlu, çakıllı ve ağır topraklar ile taban suyunun yüksek olduğu yerler fındık tarımı için elveriĢli değildir.10 Trabzon ili topraklarının büyük bir çoğunluğu asitli olup, organik maddece fakirdir. Dolayısıyla bu arazilerde, toprak koruma tedbirleri alınarak fındık tarımı yapılmalıdır.

10 T.C. TARIM ORMAN VE KÖYĠġLERĠ BAKANLIĞI, 1986, Fındık Tarımı.

Ankara, s. 24.

–  –  –

C-TRABZON’DA FINDIK TARIM ALANLARININ DAĞILIġI

Türkiye’de fındık dikili alanların (548 000 ha) yaklaĢık % 9.1 (49 948 ha) kadarı Trabzon ilinde bulunmaktadır. Doğu Karadeniz Bölümü’nde ise Ordu ve Giresun illerinden sonra üçüncü sıradadır. Yıllara göre küçük çaplı değiĢiklikler olsa da, Trabzon’da yaklaĢık 50 000 hektarlık fındık bahçesi bulunmaktadır(Tablo 2). Trabzon’da tarıma elveriĢli arazilerin(109 491 ha), yaklaĢık % 45.6’sı (49 948 ha) fındık tarımına ayrılmıĢtır (Tablo 3).

Buradan da anlaĢılacağı üzere, Trabzon ekonomisi için fındık vazgeçilmez bir tarımsal üründür.

–  –  –

Trabzon’da fındık tarımı, özellikle Karadeniz’e kıyısı bulunan ilçelerde yoğunluk kazanmıĢtır. Ġklim özelliklerinin kıyı kesiminde fındık tarımına elveriĢli olması, bu durumun temel sebebidir. 0-500 m yükselti kuĢağı fındık tarımı için en uygun alanları oluĢtururken, 750 m yükseklikten sonra ise ekonomik anlamda fındık tarımı yapılamaz(Fotoğraf 2).

–  –  –

Fotoğraf 2. Maçka Ġlçesinin Yüksek Kesimlerinde Ekonomik Olmayan Fındık Bahçelerinden Bir Görünüm.

Trabzon’da fındık dikili alanların büyüklüğü bakımından Merkez(10 378 ha), Arsin(6 596 ha), Yomra(6 214 ha), Akçaabat(4 827 ha) ve Araklı(4 717 ha) ilçeleri baĢta gelir ( Tablo 3, ġekil 1, Harita 1). Nitekim Karadeniz’e kıyısı olan beĢ ilçenin fındık dikim alanları toplamı 32 732 hektar kadardır.

Bu da, Trabzon ili fındık dikim alanlarının yaklaĢık % 65.5’i demektir. Kıyı kesiminde bulunan ilçelerin toplam fındık bahçesi büyüklüğü 44 449 hektardır. Özellikle Merkez ilçe, 10 378 hektarlık fındık bahçesi büyüklüğü ile fındık dikili alanların % 20.7 kadarını oluĢturur(Fotoğraf 3).

Trabzon’daki fındık dikili alanların ancak % 11’i (5 499 ha) denize kıyısı olmayan ilçelerde bulunur. Ġç kesimde bulunmasına rağmen Maçka’da fındık bahçelerinin fazla (3 100 ha) olduğu dikkati çeker. Bu ilçede Değirmendere vadisinde yoğunlaĢan fındık tarımında, vadi boyunca denizel etkilerin buraya ulaĢması temel etkendir. Düzköy (53 ha), Tonya (120 ha), Hayrat (198 ha), Dernekpazarı (238 ha), KöprübaĢı (240 ha) ve Çaykara (350 ha) ilçeleri

–  –  –

fındık dikili alanların en az olduğu ilçelerdir. Çay tarımı, Of (392 ha) ve Sürmene (1 388 ha) ilçelerinde fındık tarımını sınırlandırmıĢtır.

Fotoğraf 3. Merkez Ġlçedeki Monokültür Fındık Bahçelerinden Bir Görünüm.



Pages:   || 2 |


Similar works:

«Market Development Research in China September 02 – 12, 2007 In-market Research to Identify Prime Target for Future Market Development under the auspices of Australia – Pakistan Agriculture Sector Linkages Program (ASLP) Compiled By Muhammad Sohail Mazhar Reviewed By Dr. Aman Ullah Malik Dr. Timothy Sun Contributions Sosheel Solomon Godfrey Babar Ehsan Bajwa Muhammad Iqbal Waheed Ahmed Australian Center of International Agricultural Research (ACIAR) Table of Contents 1. Introduction 02 2....»

«ISSN 1850-4086 Serie Informes Técnicos EEA Santiago del Estero Año 2012 Nº85 Situación del mercado del turismo rural en el Departamento Río Hondo Provincia de Santiago del Estero Información actualizada a Abril de 2012 Coria, Rubén Darío Situación del mercado del turismo rural en el Departamento Río Hondo Provincia de Santiago del Estero INTA, EEA Santiago del Estero, Jujuy 850 (4200), Santiago del Estero Coria, Rubén Darío dcoria@santiago.inta.gov.ar Proyecto Regional...»

«Proceedings, The Range Beef Cow Symposium XIX December 6, 7 and 8, 2005, Rapid City, South Dakota KEY INDICATORS OF SUCCESS IN RANCHING: A BALANCED APPROACH Barry H. Dunn and Matthew Etheredge King Ranch Institute for Ranch Management College of Agriculture and Human Sciences Texas A&M University-Kingsville Kingsville, TX INTRODUCTION “It is difficult to manage what is not measured.” Demming, 1994 While it has often been recognized that a ranch is greater than the sum of its parts,...»

«The Geology and Tectonic Setting of the ShasheFoley-Tonota area (Central Motloutse Complex), NE Botswana By MOLATLHEGI LARTY LOSTMAN MOSEKI STUDENT NO. 208523856 Submitted in fulfillment of the academic requirements For the degree of Master of Science In the School of Agricultural, Earth and Environmental Sciences University of KwaZulu-Natal, Durban December 2013 i PREFACE The research work described in this dissertation was carried out in the School of Agriculture, Earth and Environmental...»

«Journal of Gender, Agriculture and Food Security Vol. 1, Issue 1, pp 54-76, 2015 The Role of Gender and Kinship Structure in Household Decision-Making for Agriculture and Tree Planting in Malawi Seline S. Meijera,c,*, Gudeta W. Sileshib, Godfrey Kundhlandec, Delia Catacutand, and Maarten Nieuwenhuisa a UCD Forestry, Agriculture and Food Science Centre, University College Dublin, Belfield, Dublin 4, Ireland; b 5600 Lukanga Road, Lusaka, Zambia; c World Agroforestry Centre (ICRAF) Eastern and...»

«4-H Working Steer Manual Visit our website at www.extension.unh.edu UNH Cooperative Extension programs and policies are consistent with pertinent Federal and State laws and regulations on nondiscrimination regarding race, color, national origin, sex, sexual orientation, age, disability or veteran’s status. The University of New Hampshire Cooperative Extension is an equal opportunity educator and employer. University of New Hampshire, U.S. Department of Agriculture and N.H. counties...»

«УДК 332.112 МЕТОДИКИ МЕЖБЮДЖЕТНОЙ ПОДДЕРЖКИ БЮДЖЕТОВ СЕЛЬСКИХ ПОСЕЛЕНИЙ В УСЛОВИЯХ РЕФОРМИРОВАНИЯ СИСТЕМЫ МЕСТНОГО САМОУПРАВЛЕНИЯ Домашенко А.А.Урюпинский филиал ФГАОУ ВПО «Волгоградский государственный университет», Урюпинск, Россия, e-mail: tolik170@mail.ru В статье рассмотрены...»

«Pak. J. Bot., 38(3): 875-880, 2006.EFFICACY OF DIFFERENT FUNGICIDES AGAINST FUSARIUM WILT OF COTTON CAUSED BY FUSARIUM OXYSPORUM F. SP. VASINFECTUM ABDUL QAYOOM RAJPUT, M. H. ARAIN, *M. A. PATHAN, * M. M. JISKANI AND *A. M. LODHI Department of Plant Pathology, Faculty of Plant Protection (S.A.U. Tandojam)* Department of Agriculture, Pest and Disease Research Lab. (PDRL) University of Karachi, Karachi, Pakistan. Abstract Fusarium oxysporum f. sp. vasinfectum (Atk.) Snyd. & Hans was isolated from...»

«Forest Service Patrol United States Department of Agriculture Captains and Patrol Forest Service Commanders Report: Pacific Southwest Research Station Nationwide Study General Technical Report PSW-RP-254 September 2007 Deborah J. Chavez and Joanne F. Tynon The Forest Service of the U.S. Department of Agriculture is dedicated to the principle of multiple use management of the Nation’s forest resources for sustained yields of wood, water, forage, wildlife, and recreation. Through forestry...»

«GEOGRAPHICAL INSTITUTE “JOVAN CVIJIC” SASA COLLECTION OF PAPERS N 56 YEAR 2007 O 911.2:631(497.11) ∗ Марина Тодоровић, Радмила Милетић КОРИШЋЕЊЕ ЗЕМЉИШТА У ВАЉЕВСКИМ СЕЛИМА БУЈАЧИЋ, КЛИНЦИ И ПЕТНИЦА Абстракт: У раду је презентовано коришћење земљишта као сегмент просторне организације сеоских насеља Бујачић,...»





 
<<  HOME   |    CONTACTS
2017 www.abstract.dislib.info - Abstracts, online materials

Materials of this site are available for review, all rights belong to their respective owners.
If you do not agree with the fact that your material is placed on this site, please, email us, we will within 1-2 business days delete him.